De nok maken

1. Waarom?

De nok is het hoogste punt van het hellend dak, waar de twee dakvlakken samenkomen. De nok moet twee dingen tegelijk doen: (1) waterdicht zijn zodat regen niet naar binnen dringt; (2) bij een geïsoleerd dak lucht kunnen doorlaten voor ventilatie (bij koud dak of hellend dak met ventilatiespouw). Er zijn verschillende oplossingen: dichte nokvorst met loodslab, ventilerende nokvorst met plastic ventilatierooster, of zinken nokafwerking. Verkeerde nok = lekkage bij storm en/of condensvorming in de dakconstructie. Bij monumenten wordt vaak traditioneel gewerkt met mortel en pannen; bij nieuwbouw ventilerend systeem met droge nokvorst.

2. Wanneer / in welke fase?

De nok wordt afgewerkt als laatste stap van de dakopbouw, nadat alle dakpannen op beide vlakken zijn gelegd. Volgorde: (1) laatste rij dakpannen tot ca. 30 mm onder de noklijn leggen; (2) nokplank of nokdrager op de laatste sporen bevestigen; (3) ventilerende ondervorst (bij ventilatienok) aanbrengen; (4) nokvorsten (keramische of betonnen) plaatsen met minimaal 100 mm overlap; (5) fixeren met noknagels of nokklampen (bij vlakke pannen) of ingemetseld met mortel (bij oude woningen); (6) einden afwerken met eindvorst of zinken kap. Werk in droog en windstil weer — nokvorsten zijn kwetsbaar voor windbelasting tot ze definitief vastzitten.

3. Wat gaan we doen?

Dit heb je nodig:

• Nokpannen (+ eindpan)
• Flexibele nokmortel of droog noksysteem
• Ruiters (klemmen) + schroeven
• Nokdraad, troffel, dakladder

Stappenplan: de nok maken

1. Leg de dakladder over het dakvlak — werk nooit los op de nok
2. Span een draad over de noklijn zodat de pannen straks in één rechte lijn liggen
3. Begin aan de windzijde (de kant waar de wind meestal vandaan komt)
4. Breng een streep flexibele nokmortel aan op de bovenste rij dakpannen
5. Druk de eerste nokpan in de mortel, tegen de draad
6. Zet de nokpan vast met een ruiter aan de nokbalk
7. Leg de volgende nokpan met minimaal 75 mm overlap over de vorige
8. Werk zo de hele nok af: mortel, pan, ruiter, overlap
9. Sluit af met de eindpan en strijk de mortelranden netjes af

⚠️ Nokpannen alleen op mortel (zonder ruiters) waaien er bij storm af. Altijd ruiters gebruiken.

✅ Eindcontrole: de nok ligt kaarsrecht (kijk langs de draad), elke pan heeft een ruiter, overal minimaal 75 mm overlap, mortel netjes afgestreken.

4. Veiligheid

5. Conclusie

Nokpannen met ruiters, juiste overlapping, flexibele nokmortel. Altijd dakladder.

6. Woordenlijst