Lateien

1. Waarom?

Een latei is een dragende balk boven een sparing (deur, raam, doorgang) die het bovenliggende metselwerk of de vloer opvangt en de belasting naar de muurdammen ernaast afvoert. Zonder latei zou het metselwerk boven een opening naar beneden zakken en scheuren. Er zijn verschillende typen: prefab betonlatei (standaard, tot 3 m overspanning), stalen L- of HE-profiel (grote overspanningen tot 10+ m), of gemetselde rollaag (esthetisch bij zichtwerk). De keuze hangt af van de belasting erboven, de overspanning en het uiterlijk. Elk kozijn en elke doorgang heeft een latei nodig — vergeten of onderdimensioneren leidt tot scheurvorming en soms tot instorting van het metselwerk. De constructeur berekent altijd het lateitype per opening.

2. Wanneer / in welke fase?

Lateien worden aangebracht tijdens het opmetselen van de wanden, precies op het moment dat het metselwerk de bovenkant van het kozijn heeft bereikt. Volgorde: (1) metsel op tot bovenkant kozijn; (2) plaats latei op mortellaag op de muurdammen naast de opening, met minimaal 100 mm oplegging aan beide zijden (bij grote overspanningen 150–200 mm); (3) waterpas stellen; (4) metsel verder boven de latei. Bij een stalen latei: eerst brandwerend behandelen indien vereist. Bij een gemetselde rollaag: tijdelijke ondersteuning plaatsen tot mortel is uitgehard (minimaal 7 dagen). Nooit metselen bij vorst boven de latei — mortel bindt niet en latei kan gaan zakken.

3. Wat gaan we doen?

Dit heb je nodig:

• De juiste latei (zie constructeurtekening: type en lengte)
• Meetlint, waterpas
• Mortel voor de oplegging
• Twee personen (of een kraantje bij zware lateien)

Stappenplan: een latei plaatsen

1. Kijk op de tekening: welk type latei en hoeveel oplegging? (Minimaal 150 mm per kant)
2. Controleer de latei op beschadigingen — een gebarsten latei gebruik je NIET
3. Kijk welke kant de wapeningszijde is (vaak gemarkeerd met een opschrift of streep)

⚠️ De wapeningszijde moet naar BENEDEN. Andersom geplaatst kan de latei bezwijken.

4. Metsel de muur aan beide kanten van de opening tot op gelijke hoogte (een laagmaat)
5. Breng een mortelbed aan op beide opleggingen
6. Til de latei op zijn plek — met twee personen, wapeningszijde onder
7. Controleer de oplegging: minimaal 150 mm aan ELKE kant
8. Leg de waterpas op de latei: waterpas?
9. Metsel de volgende lagen gewoon door over de latei heen

✅ Eindcontrole: wapeningszijde onder ✓, oplegging links ≥ 150 mm ✓, oplegging rechts ≥ 150 mm ✓, waterpas ✓.

4. Veiligheid

5. Conclusie

Wapeningszijde naar beneden, minimaal 150 mm oplegging — altijd constructeurtekening raadplegen.

6. Woordenlijst