Houten bekisting (traditioneel)

1. Waarom?

Traditionele houten bekisting is de meest flexibele vorm van bekisten: elke maat, hoek, sparing of afwijkende vorm is te maken met plaatmateriaal (betonplex) en balkjes. Voor kleine funderingen, verspringende hoogtes, hoeken van 60° of 120°, of situaties waar systeembekisting niet past, is hout vaak de enige praktische oplossing. Ook is het inzetbaar zonder kraan en zonder speciale opleiding — een goede timmerman kan het zelf. Nadeel is arbeidsintensief: een systeembekisting kun je met twee man in een uur stellen, hetzelfde in hout kost een halve dag. De keuze voor hout wordt daarom vooral gemaakt bij kleine projecten, uitzonderlijke geometrie, of als bekisting maar één keer nodig is en er geen huurbudget voor systeembekisting is.

2. Wanneer / in welke fase?

Houten bekisting wordt gemaakt ná het uitgraven van de bouwput, ná het aanbrengen van de werkvloer en (bij een fundering op palen) ná het afhakken van de paalkoppen. Volgorde: (1) werkvloer storten en laten drogen; (2) funderingslijnen aftekenen op de werkvloer; (3) spatklampen vastschroeven; (4) schotten stellen en schoren; (5) wapening inleggen; (6) beton storten; (7) minimaal 3 dagen laten uitharden, bij vorst langer; (8) bekisting ontkisten en hout schoonmaken voor hergebruik. Bekisting maak je bij voorkeur in droog weer — regen doet vervuild plaatmateriaal opzwellen en verlaagt de kwaliteit van het betonoppervlak. Bij vorst moet je het beton na storten afdekken met dekens.

3. Wat gaan we doen?

Dit heb je nodig:

• Bekistingsschotten (betonplex)
• Bouwplanken 22×95 mm (spatklampen)
• Schoorhout, spijkers/schroeven
• Bekistingsolie + kwast
• PUR-schuim
• Cirkelzaag, waterpas, meetlint, potlood

Fase 1 — Uitzetten

1. Teken de funderingslijnen op de werkvloer
2. Let op: teken de lijn voor de spatklamp op betonmaat + dikte van het schot

Fase 2 — Spatklampen en schotten 3. Schroef de spatklampen (planken plat op de vloer) langs de lijnen 4. Zaag de schotten op hoogte en smeer de binnenkant in met bekistingsolie 5. Zet de schotten tegen de spatklampen en schroef vast

✅ Controle: de binnenmaat tussen de schotten = de betonmaat van de tekening.

Fase 3 — Schoren en afdichten 6. Zet om de 1 à 1,5 meter een schuine schoor van schot naar werkvloer 7. Controleer elk schot met de waterpas op loodrecht 8. Spuit alle naden dicht met PUR en snijd de binnenkant vlak af 9. Maak uitsparingen voor leidingdoorvoeren 10. Schroef om de meter een plank over de bovenkant (bovenkrans)

✅ Eindcontrole: binnenmaten kloppen, diagonalen gelijk, schotten loodrecht, geen kieren, niets wiebelt.

4. Veiligheid

⚠️ Controleer elektrisch gereedschap op defecten. Til zware schotten met twee personen.

5. Conclusie

Een strakke, goed afgedichte bekisting geeft een kwalitatief goede fundering. Binnenmaten, loodrechtheid en naden zijn de drie kritieke punten.

In de volgende post bespreken we PS-bekisting als modern alternatief.

6. Woordenlijst