Dauwpuntberekening — koud, warm of omgekeerd dak?
1. Waarom?
De dauwpuntberekening bepaalt op welke plek in een dak- of wandconstructie waterdamp condenseert (van gas naar vloeistof wordt). Op koude vlakken slaat de waterdamp neer als druppels — precies wat je NIET wilt in isolatie of op het houten dakbeschot. De berekening kijkt naar de temperaturen door de constructie heen (van binnentemperatuur 20 °C via de isolatie naar buitentemperatuur −10 °C), en toont waar het dauwpunt (100% RV) ligt. De constructie is 'veilig' als het dauwpunt buiten de isolatie ligt (bij een warm dak) of in een geventileerde spouw (bij een koud dak). Ligt het dauwpunt in de isolatie zelf of tegen het houten beschot, dan gaat de constructie roten. Elke dakopbouw moet vooraf gecheckt worden.
2. Wanneer / in welke fase?
De dauwpuntberekening wordt gedaan in de ontwerpfase van het dak (of wand), vóór definitieve keuze van isolatiedikte, dampremmer en dakbedekking. Volgorde: (1) opbouw van de constructie definiëren (laag voor laag: binnen naar buiten, met dikte en λ-waarde); (2) binnen- en buitenklimaat aannemen (bijv. 20 °C 50% RV binnen, −10 °C 90% RV buiten); (3) temperatuurverloop per laag berekenen (temperatuur zakt evenredig aan Rc-bijdrage per laag); (4) dampdruk verloop berekenen; (5) grafiek tekenen: waar de dampdruk = de verzadigingsdruk, is het dauwpunt; (6) beoordelen: dauwpunt buiten isolatie = OK, in isolatie = probleem. Bij twijfel bouwfysicus inschakelen. Doe dit altijd voor niet-standaard opbouwen.
3. Wat gaan we doen?
Drie daktypes ter herinnering
| Type | Isolatie | Ventilatie | Risico |
|---|---|---|---|
| Koud dak | Onder dakbeschot | Boven isolatie (ventilerende spouw) | Condens als spouw dicht zit |
| Warm dak | Boven dakbeschot | Geen luchtspouw | Condens in isolatie als dampremmer ontbreekt |
| Omgekeerd dak | Boven waterdichte laag (XPS) | n.v.t. | Meest robuust |
Vereenvoudigd stappenplan
- Randcondities: binnen 20 °C / 50 % RV; buiten -10 °C / 90 % RV (winter-designwaarde NL)
- Bereken totale R-waarde van de constructie (som van d/λ per laag, m²K/W)
- Verdeel de temperatuurval proportioneel aan R per laag → grens-temperatuur tussen elke laag
- Zoek per grens-temperatuur de verzadigingsdampdruk p_sat (tabel)
- Bereken de werkelijke dampdruk p met het diffusieweerstandsprofiel (Sd-waarden per laag)
- Vergelijk: waar p ≥ p_sat → condensatie
Voorbeeld — warm plat dak (van binnen naar buiten)
- Betondak 200 mm (Sd ≈ 30 m)
- Dampremmer PE-folie (Sd = 100 m)
- PIR-isolatie 120 mm (R = 5,45 m²K/W)
- EPDM (Sd = 60 m)
Omdat de dampremmer aan de warme kant zit met Sd 100 m, wordt de dampdruk verderop in de opbouw sterk begrensd — het dauwpunt valt in de EPDM aan de koude kant en er wordt géén condens gevormd in de isolatie. Veilig.
Wat wél fout gaat
- Warm dak zonder dampremmer aan de binnenkant
- Koud dak zonder ventilatie boven de isolatie
- Isolatie toegevoegd binnenzijde bij een oud (koud) dak zonder dampremmer
Let op — De Glaser-methode is de bekende hand-methode; voor complexe gevallen (bouwfysische software als WUFI of Bink) is nauwkeuriger. Als vuistregel: dampremmer altijd aan warme zijde, isolatie ononderbroken.
4. Veiligheid
5. Conclusie
Dauwpunt = de temperatuur waar damp condenseert. Zorg dat dit punt in een damp-doorlatende, drogende laag aan de koude zijde valt — niet in isolatie of hout. Dampremmer aan de warme kant, isolatie ononderbroken.
6. Woordenlijst
| Term | Definitie |
|---|---|
| Dauwpunt | Temperatuur waar lucht 100 % verzadigd raakt met damp |
| Dampremmer | Folie met hoge Sd-waarde (bijv. 100 m) aan warme zijde |
| Sd-waarde | Diffusieweerstand van een laag in equivalente meters lucht |
| R-waarde | Warmteweerstand van een laag in m²K/W |
| Glaser-methode | Grafische hand-methode voor condensberekening |
🎬 Video
Bouwfysica vochtigheid — Dauwpunt, condensatie en waarom de dampremmer aan de warme zijde hoort.
Feedback op deze post
Was deze post nuttig? Laat een duim achter of stel een tekstwijziging voor.